Ο Πιέρ Μπουρντέ για την ψευδαίσθηση της κουλτούρας

 

"...Πιστεύω ότι η κουλτούρα στις κοινωνίες μας είναι ένας από τους τόπους του ιερού: η πολιτισμική θρησκεία έχει γίνει -για κάποιες κοινωνικές κατηγορίες μεταξύ των οποίων οι διανοούμενοι- ο τόπος των βαθύτερων πεποιθήσεων, των βαθύτερων δεσμεύσεων. Για παράδειγμα, η ντροπή της πολιτισμικής γκάφας έχει γίνει το αντίστοιχο της αμαρτίας. Νομίζω ότι ο παραλληλισμός με την θρησκεία μπορεί να πάει πολύ μακριά. Και αίφνης, ενώ σήμερα μια ανάλυση θρησκευτικής κοινωνιολογίας όπως εκείνη που έγραψα για τους επισκόπους δεν ενοχλεί κανέναν, ούτε καν τους ίδιους τους επισκόπους (στον βαθμό που, για παράδειγμα, αν είχα επιφανείς επισκόπους ως μαθητές, θα μπορούσαν ή θα όφειλαν να είχαν γράψει οι ίδιοι όσα έγραψα για τους επισκόπους), η κοινωνιολογία της κουλτούρας προσκρούει σε ακραίες αντιστάσεις. Αν σκεφτούμε πόσο αντικειμενοποιήσαμε την θρησκεία: όλοι σήμερα γνωρίζουν και κανείς δεν μπορεί να αμφισβητήσει ότι υπάρχει κάποια συγκεκριμένη συσχέτιση ανάμεσα στην θρησκεία που βρήκαμε και στην θρησκεία που έχουμε υιοθετήσει. δεν μπορούμε να αρνηθούμε ότι υπάρχει μετάδοση θρησκευτικών πεποιθήσεων από πατέρα σε γιό και ό,τι όταν αυτή η μετάβαση χάνεται, η θρησκεία εξαφανίζεται. Είναι πράγματα στα οποία όλοι συμφωνούμε. Αλλά όταν το λέμε για την κουλτούρα, αφαιρούμε από τον καλλιεργημένο άνθρωπο ένα από τα θεμέλια της γοητείας της κουλτούρας, δηλαδή την ψευδαίσθηση του έμφυτου, την ψευδαίσθηση του χαρίσματος: Το κατέκτησα μόνος μου, το έχω από γεννησιμιού μου, είναι ένα είδος θαύματος. Όλα αυτά εξηγούν την σφοδρότητα των αντιδράσεων. Είναι εκπληκτικό. "

************

Το παραπάνω κείμενο είναι απόσπασμα από το βιβλίο (των εκδόσεων Πατάκη, με ωραία μετάφραση της Σώτης Τριανταφύλλου)  "O κοινωνιολόγος και ο ιστορικός". Το βιβλίο περιλαμβάνει 5 συζητήσεις  μεταξύ του κοινωνιολόγου Πιέρ Μπουρντιέ και του ιστορικού Ροζέ Σαρτιέ. 

Οι συζητήσεις έχουν τα εξής θέματα:

1)Το επάγγελμα του κοινωνιολόγου

2)Ψευδαισθήσεις και γνώση

3)Δομές και άτομο

4)Έξη και πεδίο

5)Μανέ, Φλομπέρ και Μισελέ.

Προτέρημα του βιβλίου είναι η ζωντάνια του προφορικού λόγου που μεταφέρει, η οποία δεν βρίσκεται ποτέ στα προγραμματισμένα και οργανωμένα σύμφωνα με προσχέδια βιβλία. Τα πνεύματα των Μπουρντιέ και Σαρτιέ παραμένουν ίδια όπως όταν γράφουν τα τακτικά βιβλία τους ή δίνουν τις διαλέξεις τους.